7. Edvard og Inger Fjærtoft

Edvard og Inger

Genealogiske data

E         Edvard Jonas Iversen Fjærtoft   
           (21.5.1855 på Fjørtoft – 14.12.1934 i Sveio)

·         1870-1877  Fisker ("rodde fiske" i 7 år)

·         1877-1878  Middelskolen i Molde

·         1878-1880  Lærerskole i Volda

·         1880          Ansatt på skriverkontoret i Volda og privat-
                       lærer for "bondegutar som skulle gå
                       skulevegen", blant annet for den kjente
                       målmannen Rasmus Steinsvik

·         1882          Ansatt som fullmektig hos futen i 
                       Hardanger og Voss

·         1888          Lensmann i Jondal

·         1907          Lensmann i Sveio i Sunnhordland

·         1921          Søkte avskjed som lensmann, men fortsatte
                       med "de andre yrkene"

Edvard ble gift i 1887 med Inger Torgeirdtr. Kvaale (1864 på Voss – 1941 i Sveio).

De fikk 13 barn:

E1       Ivar      f: 1887

E2       Torgeirf: 1888

E3       Inger    f: 1890

E3*      Gurid    f: 1891 (døde i 4-års alderen)

E4       Styrk    f: 1893

E5       Magda  f: 1894

E5*      Edvardf: 1894 (barnløs)

E6       Gustav  f: 1896

E7       Gurid    f: 1898

E8       Bjarne  f: 1899

E8*      Sigurd   f: 1899 (døde i sitt første leveår)

E9       Sigurd   f: 1901

E9*      Anna    f: 1903 (barnløs)

Edvards barne- og ungdomsår i Møre og Romsdal

Edvard var yngste av 3 sønner. Hans mor døde da han var 11 år gammel. Tjenestepiken Berthe ble han stemor året etter, men hun døde da Edvard var 14 år gammel.

I følge "onkel" Styrk vokste Edvard opp i et pietistisk hjem på Fjørtofta og hans far Iver var streng. Edvard, som var glad i musikk, laget seg i ungdomsårene ei fele. Faren knuste fela da han oppdaget den. Felemusikk og dans var synd. Som lærerskolestudent fikk Edvard kjøpt seg fele, og han var med i et spelemannslag (kvintett) en liten stund.

I gammel tradisjon så måtte Edvard som 10-åring begynne å hjelpe faren i hans arbeid som fisker og gardbruker. Dette måtte skjøttes sammen med skolearbeidet. 15 år gammel begynte han fast som fisker. Først sammen med sin far og brødre, siden på egen hånd.

Rundt 1850 var det godt med fiske, og stadig flere båter kom til Nordøyane for å ta del i fisket. I Haram og Vigra bodde det den gang vel 2100 personer, og under torskefisket rundt 1865 deltok 2800 mann i 380 åttringer. Vanligvis var det 2-3 gardbrukere som eide en åttring sammen, og hver båt hadde et mannskap på 7-8 fiskere. Det var et tøft yrke. Nesten hvert var det båter som ble knust mot land i storm og tett snødriv eller forliste i brottsjø. Edvard hadde mange historier om slike hendinger. I 1869 druknet 18 fiskere på en dag og i 1870 omkom 16 fiskere. Da Hans og Edvard starter opp som fiskere står fisken mye lenger ut i havgapet og det blir konkurranse med mer effektive båter. Mange kjøpte seg "møringsbåter" som også ble utstyrt med dekk. De lærte også av svenskene som fra 1861 drev fiske på Storegga med små skuter. For å nå lenger ut på fiskebankene var det mange som rigget åttringen med storseil, fokk og klyver (latinseil). Det var i denne brytningstid at brødrene Hans og Edvard kjøpte seg egen båt for å fiske. Etter noen år solgte de imidlertid båten da Hans i 1877 flyttet til Roald og Edvard reiste til Molde for å gå på skole.

"Onkel" Styrk nevnte flere grunner til at faren tok utdannelse. Fiskeryrket var hardt, risikofylt og utover på 1870-tallet inntekter dårligere. Edvard var også plaget av en drøm om at en åttring fra Fjørtofta skulle gå ned. Men den viktigste årsaken til utdannelsen var prest Barmann som Edvard forgudet. Barmann bodde hos Edvards far når han besøkte Fjørtofta, og etter hvert dro Edvard til prestegarden for å lese språk og matematikk.

Presten Ole Barman, født i Hallingdal og oppvokst på Hitra, ble vekt av haugianerne. Han skulle til Afrika som misjonær, men ble akterutseilt i Oslo på grunn av en misforståelse. Der møtte han gode hjelpere og gikk på Heltberg latinskole hvor han ble kjent med Ibsen, Bjørnson, Vinje og statsråd Daae. Etter artium og teologisk eksamen i 1849 ble det lærerstilling i Tønsberg, språkstudie i England, lærerpost i Kristiansund og prest i Sunnylven før han kom til Haram i 1866. Den var en kunnskapsrik og framsynt prest Edvard fikk opplæring av. Barman gjorde mye godt for Haram, og han var spesielt interessert i redningssaka. Han skrev flere hefter om forskjellige tema. Barman må ha vært en god inspirator for Edvard.

Edvard fikk sukkersyke rundt 1918.

Gunnar Fjørtoft har med en interessant erindring som far til Edvard fortalte han:

"Så kjem kapittelet som fortel om Barman si lærargjerning her i Haram den tida han var prest her. Det var også i dei dagar unge gutar her i Haram, som hadde hug til å kome seg fram skulevegen. Men det skulle pengar til, og av dei var det lite av mellom bygdefolket. Barman kjende, av eiga røynsle, godt til dette problemet, og som den snille og hjelpsame mann han var, tok han mange slike ungdomar til seg og las med dei utan noko godtgjersle. Min farbror, Edvard Iversen (Fjærtoft), var ein av desse som fekk fyrste skuleåret sitt hjå presten Barman. Etterpå reiste han til Molde, der han tok realskule-eksamen på eitt år. Realskulen var toårig så det var mykje spart med å vere hjå Barman. Der fekk han så mykje lærdom at skuletida på Molde kunne kortast med eitt år.

Ein laurdag presten kom hit til øya og skulle preike sundag, kom han med ein gong til Kleiva, lett på foten som ein ungdom, fortalde bestefar. Han hadde slik god nyheit å melde til bestefar: "Edvard har teke eksamen med fine karakterar!". Og kven av desse to, Iver (faren) eller presten, som var mest glad, skal vere usagt. Edvard (Kleiva-Edvard) reiste etterpå til Volda og tok lærareksamen. Edvard hadde ymse stillingar etterpå. Fyrst på skrivarkontoret hjå skrivaren Jæms i Volda, so nokre år på Vossevangen, eg trur det var som fangevoktar. So vart han lensmann i Jondal i Hardanger og sist lensmann i Sveio i Sunnhordland, der han vart buande til sin døyande dag". Edvard fikk jobb i Volda straks han var ferdig med lærerskolen. I brev fra "onkel" Bjarne står det:

Det var sorenskriveren i Volda som vendte seg til styreren for lærerskolen der far var elev. Sorenskriveren var interessert i å få en betjent som samtidig kunne være huslærer for hans barn, altså en som både passet til kontorarbeid og lærer for barna. Bestyreren kom til at dette måtte høve bra for far. Han oppsøkte derfor far på hans hybel samme kveld som far var ferdig med sin eksamen, og fortalte om tilbudet. Far ble meget gald for tilbudet og takket og tok med glede imot stillingen. Den gang ansatte og betalte sorenskriveren selv sin nødvendige kontorhjelp. Far ble dermed både lærer og kontor mann. Det siste var nytt for far. Det viste seg imidlertid snart at kontorarbeid lå godt for far. Ved siden av arbeidet i sorenskrivergården tok far privatelever. Som privat elev hadde han bl.a. den senere så kjente Rasmus Steinsvik og Barlinghaug som ble rektor ved Tromsø lærerskole.

Edvard som reder

I Jondal ble Edvard medeiere i flere båter som ble brukt til oppkjøp av fisk. "Ferdakarane" kjøpte opp skrei i Lofoten og Finnmark som de saltet og tørket til klippfisk som ble solgt i Bergen eller Kristiansund.

Den første båten Edvard ble medeier i var "D/S Ernst". Gunnar Fjørtoft har beskrevet livet ombord på "Ernst" da han var ombord i 1897/’98:

Det vart ein stor merkedag i mitt liv den dagen eg høyrde dampfløyta innfor øya vår. Men toppen på hendinga var likevel då denne store damparen kom sigande med sakte fart inn på Volsvikja. Eg vart hjarteleg motteken av skipperen. Det var nett middag då eg kom om bord, og til mi store undring baud skipperen meg på middag akter i salongen.

Skipperen, Ole Tungesvik, var ein personleg ven av farbror Edvard, og dei budde tett ved kvarandre i Jondal. Med andre ord, dei var både vener og naboar. Tungesvik var ein flink og grei skipper. Etter middagen fekk eg meg ein strekk på ein sofa i salongen. Ja, til og med ein liten høneblund. "Hallo kamerat, no er det kaffi." Eg slo auga opp og då står der ein mann rett framfor meg i ei drivande kvit trøye.

Eit uvant syn for meg ombord i ein båt. Men denne mannen, stuerten om bord, Andreas Larsen, var en mann eg fekk både vyrdnad og godheit for. Til natta flytte eg med sakene mine fram i lugaren. Fann meg ei tom køye som eg stelte til så godt eg kunne. Køya var romsleg og god såg det ut til. Eg helsa på alle skipskameratane mine om bord, og eg fekk inntrykk av at eg var komen i godt selskap.

Det var eit selskap eg tykte mindre godt om, og det var rottene. Båten var smekkfull av desse udyra. Dei liketil kunne springe over brystet på meg når eg låg i køya. Når der stod restar att på bordet etter middagen, var rotteflokken ikkje sein om å kome seg oppå bordet og forsyne seg. Det er utenkjeleg kva ein kan venje seg til med. Rottene vart til slutt noko som skulle vere med på mannskapslista. Dei budde saman med oss og åt av same maten. Gamle sjøulkar fortalde at so lenge rotta er ombord, er båten sikra mot ulukke; men forlet rottene båten, då er det best å ta sakene sine alle mann og gå i land. Båten hadde to dekk, stormdekk og mellomdekk, og på mellomdekket var dei sikra mot både vind og nedbør.

Gunnar var med på to turer til Vesterålen for oppkjøp av feitsild. De hadde med seg flere tusen tønner som skulle fylles. Det var to ting som sjokkerte unge Gunnar, betalingen til fiskerne og utdeling av brennevin for å få overmål. En salttønne inneholdt 170 liter. Oppkjøperne betalte kr. 2,83 (2,5 for et sildemål på 150 liter) og solgte tønna i Bergen for 40 kroner. Gunnar skriver:

For at karane ikkje skulle svikte med det fæle overmålet, måtte dei jamt ha ny forsyning med brennevin og vannkringle. Denne fæle syndige jobben å sjå etter at desse to produkta ikkje vanta, fall i mitt lodd. Eg må vedgå at eg kjende meg minst så syndefull som Judas. Og når eg gjekk til køys om kvelden, var det stundom nokså vondt å få svevnen til å innfinne seg. Eg var nok ikkje den einaste syndebukken her på Sildepollen. Dei hadde nok kvar sin alle sildekjøparane. Det var Barabas som rådde her, og i hans system er der ein paragraf som lyder slik: "Det er det same kva det kostar deg, når berre det tenar meg." Eg gjekk og grunda mykje på dette fæle bedrageriet. At vår Herre kunne tåle dette lenge, var utruleg.

Prisen på feitsild i Bergen, var omlag kr. 40 pr. tynne, og då er det lett å forstå kva kjøpmannen tente. Men fiskarane - no som før - måtte nøye seg med dei smulane som fall frå herrane sitt bord. "Ja, kor lenge vil denne trældomen vare?".

Havet gav då som før av sin rikdom, men dei som streva mest for at denne rikdomen kom folk og land til signing og velstand, fiskarane, dei stod like tomhendt etter denne bragd, som alltid før. På tross av at fiskarane fekk lite for strevet sitt, gav dei meg sild og sa at eg måtte salte meg ei tynne og ha med meg heim til matsild. Eg fekk ei tomtynne med skipperen, og salt var det berre å ta det eg trengte, sa han. Det kjendest sårt å ta imot sild frå desse trælbotne fiskarane, men eg fann det ikkje rett å seia nei takk heller. Difor tok eg imot med ærefrykt og takksemd. Sildetønna selde eg då vi kom til Bergen, og dermed vart eg kr. 40 rikare. Det kom vel med for betalinga eg hadde ombord, var berre kr. 32 pr. månad.

I 1889 kjøpte et partslag i Jondal (lensmann Fjærtoft m.fl.) fartøyet Mathilde (se bilde under). Det var bygd 5 år tidligere og ble nyttet i den såkalla nordlands­farten. I 1918 ble båten solgt i Svolvær, men på 1980-tallet ble Mathilde kjøpt tilbake til Hardanger. I 1989 var båten restaurert tilbake til opprinnelige utseende. I dag brukes den til leirskole, museumstokt og charter.   Se Internett: http://www.museumsnett.no/hfs/museum/mathilde.html

Gunnar Fjørtoft besøker familien i Jondal i 1897

Båten Ernst lå til reparasjon i Bergen og Gunnar benyttet anledningen å besøke sin onkel. Han skriver:

Eg gledde meg svært til å treffe Edvard-farbror og alle hans inne i Jondal. Der gjekk rutebåtar frå Bergen heilt inn til Jondal fleire dagar for veka. Båtane var etter måten både fine og flotte til dei dagar å vere. Eg gledde meg til ein slik tur, å få oppleve ei reis inn gjennom den mykje omtala Hardangerfjorden. Ein vakker dag stod eg på dekket til ein av dei finaste fjordbåtane på veg inn til Jondal. Eg vart aldri trøyt av å sjå på det vakre landskapet vi for forbi inn gjennom Hardangerfjorden. Vi har grunn til å vere takksam for at vi har fått eit slikt fagert land som vi har lov å kalla vårt. Vår Herre har vore særs god mot oss nordmenn med denne rause gåva - heile verdas vakraste land til odel og eige. Slike tankar kom og gjekk på løpande band gjennom hovudet mitt. Dei høge fjella med den grøne skogen under seg, var eit vakkert syn som augo mine ikkj e vart trøyt av å sjå på. Då vi la til kaia i Jondal, var spenninga stor. Der var mykje folk møtt fram på kaia for å ta mot båten, og mellom dei såg eg ein mann som likna min eigen far. "Det må vere Edvard, farbror, "tenkte eg. Medan eg stod slik og funderte, kom denne mannen bort til landgangen og spurde kapteinen om han hadde ein Gunnar Fjørtoft ombord. Eg visste med ein gong at dette var farbror og sprang over landgangen og tok han i handa. Vi var like glad begge for møtet. Han yngste meg hjarteleg velkomen og sa mellom anna at eg gjorde rett i å ta ein tur hit medan "Ernst" låg i opplag.

Det drog ut før "Ernst" skulle gå på tur att, så opphaldet kom til å vare i fleire veker her i Jondal. Eg hadde det særs godt og hugnadsamt dei dagane eg var hjå farbror og farbror-kone i Jondal. Mine eigne foreldre kunne ikkje vere snillare mot meg enn desse to var. Eg fekk eit eige lite soverom, men elles var eg som ein av familien, og eg åt ved same bordet som dei sjølve. Farbror held på med å bygge nytt hus den hausten, og difor kom eg som eg skulle vere kalla. For eg kunne vere farbror til stor hjelp på ymse vis i strevet med husbygginga.

Eg vart godt motteken av ungdomen i bygda, og eg hadde i saman med dei mange koselege stunder. Det må seiast til deira ros at dei skjemde ikkje ut heimbygda si. Eg tykte det var trist å reise frå denne staden som eg alt hadde fått kjær. Tyngst var det å seia farvel til farbror og farbrorkone. Men pliktene kalla. "Ernst" skulle på ny tur, og difor måtte "paradiset" forlatast. Men tomhendt reiste eg ikkje frå Jondal. Eg fekk med meg ei mengde av minner, og dei var alle av den gode sorten.

Edvard og lensmannsbåten

I minneordene etter Edvard skriver O. Kolltveit:

"I Jondal fekk han høve til å dyrka sjøen. Distriktet er veglaust, og ligg på begge sidor av ein stormfull fjord. Men Fjærtoft skafte seg den beste færingen i Hardanger og med den kryssa han kor veret var og han hadde krefter og trening til andror. Lensmannen og denne båten vaks saman. Han gjømde på han som ein skatt til sin dødsdag, og no på resten da han ofte låg i febervilla var han atter ute å siglde på Hardangerfjorden med smågutane".

Årsskrift for Sveio Kystlag hadde i 1997 en stor artikkel om denne færingen som i dag fortsatt er i familiens eige og blir disponert av oldebarnet til Edvard, Torstein Lalim (E421). De resonerer seg fram til at Edvard må ha kjøpt båten og bygd den om i 1892. Her er et kort sammendrag av historia om LENSAMNNSBÅTEN I FØRDE:

Først dei nakne fakta om sjølve båten: ein færing på ca. 5,40 m (ca 17. fot), kvit utabors og grøn inni. Andre stader i landet ville han verta kalla to-rømming ettersom han har to ro-rom. Han er breiast ved framtofta (mastetofta) litt framfor dei fremre tollegongane. Båten er ein trebording bygd i furu. Det finst to ausekar av tre i båten. Det største ausekaret (eit bordauskar) skal det derimot ikkje vera vanleg å finna i så små båtar som færingar. Ut fra det vi veit om Edvard Fjærtoft, kunne eit slikt eit bordausekar vera viktig og riktig. Han skal ha likt seg uvanleg godt når han fekk segla. Han var ofte på reis åleine eller med små gutane med seg i båten. Då måtte han kunne ausa med ei hand og passe segla (skjøtene) med den andre. Slike ausekar vart nytta under segling i ruskever og mykje skvamplesjø som gav mykje sjøskvett. Båten vart segla og rodd. Segla finst framleis om enn i noko redusert stand. Også segl og rigg skal ha blitt laga etter Edvard Fjærtofts eigne teikninger og spesifikasjoner. Full seglføring omfatta storsegl, fokk og klyver. For det første tykkjest det uvanleg at ein så liten båt fører klyver. For det andre er det vanskeleg å plassera riggen i kategoriane sprisegl eller gaffelsegl. Det er liksom begge deler. Til storseglet har ein spri, men og gaffel. Likeeins har ein bom i underkant av storseglet. Når storseglet er heist, inneber det at øvre framkant av dette kjem framfor masta og at forliket kryssar masta litt nedpå. Båten har ei rekkje særtrekk som utan tvil har vorte til etter Edvard Fjærtofts idear og spesifiksjonar. Det gjeld såvel sjølve båten som tollegongar. Ofte synest han å ha freista kombinere trekk fra ulike båt- og riggtypar på ein interessant og spennande måte.

Båten vi ser på bileta er eigentleg bygd i to omgangar. Kjøl og nederste bordgang untatt halsane er såleis eldre enn resten av båten. Endre Fjærtoft hadde fått fortalt av far at ein gong i den tida då Edvard Fjærtoft var lensmann i Jondal, skulle ein kar i bygda over fjorden. Han kollsigla og drukna. Båten hans rak i land, men vart ein del øydelagd. Lensmann Fjærtoft kjøpte vraket og fekk ein av dei mange båtbyggjarane der i bygdene, til å byggja båten opp att, men då etter Fjærtofts eigne spesifikasjonar. Før bygginga kunne ta til, vart alt unntatt kjøl og nederste bordgang fjerna, og endå til deler av nederst bordgang, halsane vart skifta ut. Lensmann Fjærtoft ville ha hogne halsar.

Edvard Fjærtoft var såvisst ikkje nokon kvensomhelst når det galdt båt, I yngre år (til han var ca. 20) hadde han drive fiske i open båt på Sunnmørs-egga. Slik hadde han tileigna seg førsteklasses kjennskap til Sunnmørsbåten, og han hadde ei klår oppfatning av korleis han ville at båten skulle vera. Vi veit og at Styrk og andre av sønene ofte for med faren i båt. C.Clausen og A.L.Vasssenden skriv i boka Lensmenn i Hordaland at der i Jondal fekk Fjærtoft høve til å fara sjøveis i all slags ver - og hadde ofte smågutane sine med seg i færingen.

I 1907 vart Edvard Fjærtoft lensmann i Sveio lensmannsdistrikt. Til Førde kom han saman med eldstedottera og sonen Styrk som på denne tid var i konfirrnasjonsalderen. Kona og resten av borna laut venta til han hadde fått ordna med hus. Og korleis kom dei til bygda, desse tre? Jo, nettopp, seglande i den omtalte færingen. Sidan vart båten verande i Førde og vart bruken av både Edvard og seinare Styrk til reiser i "embedets medfør".

Minneord etter Edvard

Da Edvard døde i 1934 skrev Olav Kolltveit minneord om han i Hardanger Blad. Det er så velskrevet at det taes med i sin helhet:

Edvard Fjærtoft stod foreldri mine og barneheimen min nær i eit par mannsaldrar og var ein av dei eg lærde å høgakta frå eg kunde gjera meg ei meining um medmenneskje. Når han no er gjengen til kvila, er det ein trong å rita "Gamle-Fjærtoft" nokre minneruner.

Det er 4-5 år sidan eg for siste gongen var samen med Fjærtoft. Me møttest på rutebåten i Bergen. Han skulde til Jondalen og helsa på skyldfolk og kjenningar, eg var på heimveg til Odda. "Lat oss setja oss inn i salongen og få oss ein prat fyrr me gjeng til køys", sa han. Me vart sitjande til han bytte båt på Bakka langt fram på morgonsida. Han var den same som han hadde vore so langt attende eg kunde minnast, like livleg, pratsam, låttmild og hjarteleg. Røda gjekk i eitt, han fortalde um seg og sine, um gamalt og nytt, um mange og mangslags menneske han hadde vore saman med, strødde kring seg med anekdotar og småsogor, ikkje minst frå dei åri han var i Jondal. Men når han tok til å tala um den gamle veneringen som det tynnest so i, kom tårone fram i augo og han sa liksom for seg sjølv: "Kor eg minnest dei, kor eg minnest dei".

No er han sjølv burte. Han var i det 80. året sitt, den eingong so sterke mannen har i 26 år dregest med sukkersykja, alderdomsveikskapar kom til. Livsgjerningen var gjord, og han hadde den indre og ytre fred som gjer det lett å leggja staven ned.

Eg trur ikkje eg har møtt noko menneskje som var so nøgd med sin lut i livet som Fjærtoft. Han hadde funne eit livsyrke som høvde til evnene hans, han hadde der fenge plass for den store arbeids- og verketrongen sin, han hadde eit lett humør og eit ljost livssyn, hjelpemenn som bar han gjenom alle motgongar og vanskar i livet og som gav han vener kvar han kom.

Edvard Fjærtoft var eit solskinsmenneskje, og endå var han komen frå den "ytterste nøkne ø", der livsålvoret set djupe merke, der livskampen er hard og levekåri barske.  Han vart fødd på den verharde øyi Fjørtoft ute i Sunnmørshavet 21 juli 1855. Forfedrane hans var fiskarar. Morsætti var frå ytste øyi på Sunnmøre, Ulla, og hadde gjenom lange tider livnæra seg som kystlosar. Sterke, seige folk med vågemot. Edvard måtte ogso tidleg ro fiske og held fram med det i sju år. Det var i denne idi mange gåverike gutar på Fjørtoft. Mest kjend er Olavus Fjørtoft, men eg kunde nemna fleire med landskjende namn. Edvard kjende seg ogso dregen til boki. Han tok milomskoleeksamen i Molde og reiste so til Volda og tok lærarprøven. Her fekk han plass på skrivarkontoret og var der i tvo år. Samstundes gav han privattimar for bondegutar som skulde gå skulevegen og hadde m. a. Rasmus Steinsvik til elev.

I 1882 fekk han stillingen som fullmekt hjå futen i Hardanger og Voss, Danielsen, og kom til Voss. Frå den tid har han alltid vore knytt til Hordaland. Det fall mange teneste reiser i Hardanger og han knytte venskap kring i bygdene som varde livet ut. Alle lika denne lettliva sunnmøringen som det fylgde so mykje fart og humør med.

I 1886 vart han gift med vossejenta Inger Torgersdotter Kvale, ei greid og klok kvinna som vart han ei trufast medhjelp gjennom livet. Saman skapte dei ein mynsterheim både for seg og den store barneflokken sin, og dei førde eit gjestfritt hus som mange har glade minne frå.

Etter at han hadde fenge huslyd å syta for, måtte Fjærtoft sjå seg um etter meir innkomor. Futen vilde naudleg missa han på kontoret og baud han vaktmeistarstillingen ved fengselet som attåtpost.

Men Fjærtoft sakna sjøen, og då han ved dette bel vart lensmann i Jondal, valde han lensmannsumbodet. Her fekk han høve til å dyrka sjøen. Distriktet er veglaust og ligg på båe sidor av ein stormfull fjord. Men Fjærtoft skafte seg den beste færingen i Hardanger og med den kryssa han kor veret var og han hadde krefter og trening til andror. Lensmannen og denne båten vaks saman. Han gøymde på han som ein skatt til sin dødsdag, og no på resten da han låg i febervilla var han atter ute og siglde på Hardangerfjorden med smågutane sine.

Det var i 1888 Fjærtoft vart lensmann i Jondal, og hadde ikkje vore der lengre fyrr alle hadde gløymt at han var innflyttar. Han hadde lett for å verta kjend med folket, vann tiltru og respekt. Han gjekk inn i levemåte, tankegong og interessor. Umbodet var helst lite og inntektene deretter. Han måtte difor taka det attåtarbeide han kunde få, var soleis heradskasserar, bankrevisor, m. m., og gjenom 30 år revisor i H. S. D. Både som lensmann og i dei andre stillingar var han ekspeditt og punktleg, med den beste orden i alle sine pengegreidor. Han kravde det same av andre, men gjekk aldri sterkt på når berre viljen var god.

Frå heimbydgi hadde han kjennskap til fartybruk og fiskehandel, og han kom til Jondal i den tid nordlandsfarten tok seg upp der. Han vart med som partmann i mange jekter og har ikkje minst æra for at Jondal blømde upp som sjøfartsbygd. Det gjekk med tap og vinning, eit vågespel som hadde eit heimlegt drag for fiskarguten frå Haram. Fjærtoft hadde lun med og givnad for forretningsliv, og både i Jondal og Sveio var han med i forretningstiltak.

I Jondal fekk han mange kommunale og andre tillitsyrke, soleis var han yverformyndar og skulestyreformann. Eg hugsar han frå dei sokalla "skulebesøki". Då heldt han gjerne tale til oss, og han kunde tala med born so me både lydde og lærde. Han tok seg ogso av ungdomen. Var lett å beda um fyredrag på møte og festar, og det var alltid humør og varme yver det han bar fram.

I 90-åri gjekk han inn i losjearbeidet og var alltid seinare ein ihuga talsmann for fråhaldssaki, han var med i det nasjonale reisingsarbeidet, sterkt interessert for kyrkje- og misjonssak. Det er i det heile vanskelegt å nemna ideelle samtidssaker som han ikkje lagde seg i selen for.

I 1907 fekk han eit større lensmannsumbud, Sveio i Sunnhordland med bustad i Førde i Vikebygd. Her vart han og snart den folkekjære lensmannen som dei lagde andsvarsfulle yrke på. Han var yverformyndar, heradskasserar, trygdekassestyrar o. s. b. I alt var han yverformyndar i 40 år.

I 1921 søkte han avskil som lensmann, og umbodet gjekk yver til sonen Styrk. Men han arbeidde framleis på kontoret og hadde dei andre yrki sine. Frå 1925 byrja han å "avvikla" og i 1930 tok han seg endeleg kvila etter eit langt og annsamt arbeidsliv. I 1927 fekk han kongens påskyningsmedalja.

Trass i sjukdomen sin, bar Fjærtoft alderen godt, og han var siste åri ofte ute og reiste. Den store barneflokken er spreidd landet rundt og alle er komne i gode og trygge stillingar: Ivar er lensmann i Borgund ved Aalesund, Torgeir er gardbrukar i Krossdalen, Styrk lensmann i Sveio, Edvard forretningsmann i Berlevåg, Gustav fører ein stor båt for Knudsen O.A.S. i utanriksfart, Bjarne er o.r.sakførar i Aalesund, Sigurd er 1.styrmann i same reidarlaget som Gustav, Inger er gift i Bergen, Magda i Førde, Gurid i Haugesund og Anna er telefondama i Bergen. Som den umsutsfulle faren, måtte han tidt og ofte sjå kring til borni sine. Han lika ogso å helsa på gamle vener, og var alle stader like velkomen og velsedd.

Fjærtoft høyrde til dei som fekk si åndelege utforming i ei stor grotid i folket vårt, og desse karane vart praktiske idealistar med sterke samfundsinteressor. Dei såg sin livsgjerning i perspektiv og hadde alltid augo festa på framtidi og arbeidde for den komande slekti. Jamvel i den nyaste tid då so mange voner brast tapte dei ikkje trui på at "åmd må vinna på troll til sist og vet på den varge vilska". Det ligg ei glitrande solstrima etter slike menn som Edvard Fjærtoft og dei står som lysande fyredøme for dei nye ætter.

Signing yver minnet hans!

[NB: det var farmor slekta, og ikke mor slekta som kom fra Ulla. Mor slekta kom fra Ona hvor de også var loser]
Edvard og Inger Fjærtofts familiegravsted i Sveio.

Skriv en kommentar: (Klikk her)

123hjemmeside.no
Antall tegn tilbake: 160
OK Sender...
Se alle kommentarer

| Svar

Nyeste kommentarer

20.06 | 08:01

Denne om Edvard er fortsatt feil

...
05.05 | 20:19

Onkel Edvard døde 31.07.93 - dødsdat er altså feil. Han bodde i de ti siste årene av sitt liv i Berlevåg. Han var opptatt av alt som skjedde helt til det siste

...
29.03 | 10:36

Hei!

Jeg ser at Hanna Vik Furuseth, E 4121, er oppført med feil fødselsdato.
Hun er født 30.07.1990.

...
12.11 | 10:45

Hei!
Tone Ekerholt som jeg var gift med, døde 24.september 2016
Hilsen E 712 Sverre Nesheim

...
Du liker denne siden